hortusbericht
Hortusbericht - oktober 2016, nr 92
  • Museumnacht Amsterdam 2016
  • Nachtcolleges in de Hortus
  • Themarondleiding over sinterklaaskruiden
  • Duurzame energiedeling Hortus en Hermitage gestart
  • Osage doorn wordt Stadsplank
  • Rijstplant uit de Hortus bron van DNA onderzoek
  • Oranjerie in verbouwing
De dagen zijn al korter, onze winterse activiteiten staan gereed, de lichtjes in de tuin kunnen aan, zelfs de werkzaamheden van het WarmteKoude project zijn klaar en onze verwarming  kan aan. Maar de herfst dient zich langzaam aan, heel langzaam; nog zonder fikse stormen; nog zonder lange, natte dagen. Dat geeft niks, want hoe langer de bomen hun mooi gekleurde bladeren houden, hoe langer wij ervan kunnen genieten in de tuin!
5 November - Museumnacht
De Hortus wordt een waar chocoladeparadijs onder het thema;  Van XOCOATL tot CHOCOLADE.  Tijdens deze nacht zijn er o.a. boeiende lezingen en rondleidingen over alles wat met chocolade te maken heeft. Leer meer over de geschiedenis van cacaoplant, de productie, de effecten van chocolade op het menselijk lichaam en ontdek welke planten er nog meer in de Hortus groeien. Uiteraard kun je ook chocolade proeven, maar niet op de manier die je gewend bent! Kom jij ook genieten van dit chocofestijn waar Willy Wonka zijn hoed voor af zou nemen?" De Museumnacht vindt plaats op 5 november van 19:00 tot 02:00 uur. De Hortus is alleen toegankelijk met de officiele museumnacht passepartout!  Kijk op www.museumnacht.amsterdam voor meer informatie.
Nachtcolleges in de Hortus
Na groot succes tijdens de Museumnacht presenteert de Hortus dit jaar de Nachtcolleges. Ervaar de Hortus in nachtelijke sferen tijdens deze colleges. Samen met je ‘medestudenten’ voor één avond neem je plaats in het nieuwe Kaslokaal midden in de donkere tuin. Aan bod komen actuele onderwerpen uit de plantenwereld; van het gebruik van planten tot de natuur in de stad. Dit alles in een bijzondere setting en met ruimte voor vragen en discussie. Er zijn 3 colleges: 
10 november  – Amsterdams wildlife door Stadsecologen Geert Timmermans en Anneke Blokker
17 november– Amsterdam made door Rodney Nikkels. van de Chocolate Makers 
24 november – Ademen in de stad door Bob Ursem, wetenschappelijk directeur Botanische tuin TU Delft.
De Nachtcolleges vinden plaats van 20:00 uur tot 21:00 uur. Deelname bedraagt €12,50 inclusief entree en een drankje per nachtcollege. Op vertoon van een studentenkaart kost het college €10,-. Inschrijving via communicatie@dehortus.nl ovv Nachtcollege + datum.
Speculaas en pepernoten, over kruiden en specerijenpepernoten 
Sinterklaas strooigoed bestaat al sinds de 16e eeuw. Zo zijn er pepernoten te zien op werken van Jan Steen. Dankzij de schepen van de VOC werden ouderwetse ontbijtkoeken steeds meer op smaak gebracht met specerijen zoals kaneel, nootmuskaat, gember, peper, kruidnagel, koriander en kardemom. Allemaal stuk voor stuk prachtige planten in onze eeuwenoude collectie. Wandel mee met onze rondleider en ontdek de historie van Hollands strooigoed. De rondleiding start op 26 november om 14.00 uur. Deelname € 3,50 (excl. entree). Vooraf reserveren kan via communicatie@dehortus.nl
Energiedeling tussen Hermitage Amsterdam en de Hortus
Sinds 27 oktober zijn Hermitage Amsterdam en Hortus Botanicus officieel aangesloten op één warmte-koudebron. Een uniek project waarbij zij op een duurzame manier energie zullen gaan delen, met grote energiebesparende resultaten. Na een jaar voorbereiding en uitvoering, waarbij onder een metrotunnel door werd geboord om een 425 meter lange buis te kunnen plaatsen, is de installatie af en werkend. De geaccumuleerde bronwarmte bij de Hermitage gaat naar de Hortus voor verwarming van de kassen. De Hortus levert gekoeld water aan de Hermitage voor een beter museumklimaat.

Het project is door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen benoemd tot voorbeeldproject bij de nieuwe Beleidsnota Duurzaamheid Rijksmonumenten. In februari werd het bekroond met de Duurzaam Erfgoed Prijs 2016 van de Provincie Noord-Holland.
Osage doorn wordt Stadsplank
Er ligt er een bijzonder eigen product in de winkel van de Hortus Amsterdam! Samen met Stadsplank ontwikkelde de Hortus unieke snijplanken en houten onderzetters van een boom uit de Hortuscollectie.
De Osage doorn (Maclura pomifera) groeide sinds 1963 achter de Palmenkas, hij hing scheef en de wortels vormden een bedreiging voor een nabijgelegen gebouw. De boom werd al een tijdje in de gaten gehouden. Tot hij uiteindelijk vervroegd werd gekapt in verband met de bouw van de nieuwe warmte-koude installatie van de Hortus en de Hermitage Amsterdam.  Samen met Stadsplank vond de Hortus een mooie manier om de boom nieuw leven in te blazen.  De Maclura stadsplanken en onderzetters zijn alleen te koop in de Hortus store. Maar de oplage is beperkt, dus op=op.
Rijstplant uit de Hortus bron van DNA onderzoek
Marrons, de afstammelingen van ontsnapte Afrikaanse slaven die vandaag de dag in het binnenland van Suriname wonen, verbouwen hun eigen rijst. Naast de vele soorten Aziatische witte rijst (Oryza sativa), verbouwen ze ook een soort met zwarte korrels (Oryza glaberrima). Historische documenten suggereren dat deze 'Blaka aleisi' afkomstig is uit Afrika, ooit meegenomen door slavenhandelaren.
De Hortus had de zwarte rijstplant al jaren in zijn collectie, afkomstig uit het binnenland van Suriname. Deze Hortusplant werd uiteindelijk onderwerp van het genetisch onderzoek. Een internationaal team van wetenschappers, onder leiding van Tinde van Andel (Wageningen University & Research en Naturalis) vergeleken het DNA van deze 'Hortus-planten' met meer dan honderd soorten Oryza glaberrima uit heel West-Afrika.De Surinaamse zwarte rijst bleek vergelijkbaar met een specifiek type zwarte rijst uit het gebied van Mande-sprekende boeren in de West Ivoorkust. Hoewel de meeste Afrikaanse slaven uit Ghana, Benin en Centraal-Afrika kwamen, stonden de Mande-sprekers bekend als goede rijstboeren en waren zij gewild bij slavenhandelaren.
Deze combinatie van etnobotanisch, historisch en genetisch onderzoek kan helpen bij het traceren van de ongeschreven migratiegeschiedenis van mensen en gewassen.
Oranjerie tijdelijk gedeeltelijk gesloten.
Van 7 november t/m 9 december wordt de Oranjerie, en met name de keuken en de voorraadruimtes, verbouwd. De afgelopen jaren is het aantale bezoekers in de Oranjerie gestegen. Door de verbeterde en uitgebreide menukaart krijgt de Hortus steeds meer bezoekers voor de lunch. En terecht. Maar achter de schermen zijn de voorzieningen nog niet optimaal. De keuken wordt in ruimte uitgebreid en ook verbeterd, want de oude keuken was krap en de nabijheid van toiletten niet echt hygiënisch.
Het Museumcafe blijft gedurende deze periode gewoon open. Koffie, gebak en drank worden geserveerd. Alleen voor de lunch zal er een beperkte kaart zijn.